Ana Sayfa





biyodoc.com
 
SOLUNUM SİSTEMİ

 

*Solunum sistemi:
 
Tek hücreli canlılarda, solunum sistemi bulunmaz.
→Bu canlılarda gaz alış-verişi, hücre zarından difüzyonla sağlanır.
 
Su yosunlarında solunum sistemi bulunmaz.
→Bu canlılarda gaz alış-verişi, epidermis yüzeyinden difüzyonla sağlanır.
 
→Karada yaşayan bitkilerin yapraklarında, otsu bitkilerin gövdelerinde ve genç odunsu bitkilerin gövdelerinde
    gaz alış-verişi stoma aracılığı ile difüzyonla sağlanır.
 
→Bu bitkilerin köklerinde ise gaz alış-verişi epidermis yüzeyinden difüzyonla sağlanır.
 
Yaşlı odunsu bitkilerin gövdelerinde ise gaz alış-verişi lentisel aracılığı ile difüzyonla sağlanır.
 
 
 
Hayvanlarda gaz alış-verişi:
 
→Omurgasız hayvanlardan; sünger ve sölenterlerde solunum sistemi bulunmaz.
→Bu canlılarda gaz alış-verişi, vücut yüzeyinden difüzyonla sağlanır.
 
→Solucanlarda deri solunumu görülür.
→Deri solunumu aynı zamanda; bazı yumuşakçalarda, kurbağalarda ve çok az miktarda da memelilerde görülür.
 
 
 
 
*Hayvanlardaki solunum organları:
 
→Hayvanlardaki solunum organları; trake, solungaç ve akciğer olmak üzere 3 gruba ayrılır.
 
 
 
Solunum organlarının ortak özellikleri:
 
→Solunum yüzeyleri geniştir.
 
→Solunum yüzeyleri nemlidir.
 
→Solunum yüzeyleri, tek tabakalı yassı epitel ile örtülüdür.
 
→Gaz alış-verişi difüzyonla gerçekleşir.
 
→Trake solunumu hariç, solunum yüzeyinin etrafında bol miktarda kılcal damar bulunur.
 
→Karada yaşayan hayvanlarda, solunum organları vücut içine doğru çekilmiştir.
 
 
 
**Trake:
 
→Karada yaşayan eklem bacaklılarda görülür.
 
→Böceklerin, karın bölgesindeki her bir segmentte bir çift trake bulunur.
 
 
 
 
→Trake, stigma adı verilen açıklık ile başlar ve vücut içinde trakeollere ayrılarak dallanır.
 
→Trakeollerin içi sıvı ile doludur ve bunlar oksijeni dokulara kadar taşır.
 
→Bu nedenle trake solunumu yapan canlılarda, solunum gazları kanla taşınmaz.
 


 
Not: Trake solunumu yapan canlıların kanlarında solunum pigmenti bulunmaz.
 
 
→Akrep ve örümceklerde, kitapsı akciğer adı verilen gelişmiş yapılı trakeler bulunur.
 
→Bunlar, solunum yüzeyini arttırmak için; kitap sayfalarına benzeyen girintili-çıkıntılı katlanmalar oluşturur.
 
 
 
 
→Bu nedenle bunlara kitapsı akciğerler adı verilir.
 
 
Not: Sıcaklık arttıkça, gazların difüzyonu da hızlanır.
 
→Bu nedenle; sıcak yerlerde yaşayan böcekler, soğuk yerlerde yaşayanlara göre daha büyük vücutlu olurlar.
 
 
 
**Solungaç:
 
→Solungaçlar; suda yaşayan solucanlarda, yumuşakçalarda, kabuklularda, derisi dikenlilerde, kurbağa larvalarında ve
    balıklarda bulunur.
 
 
Kemikli balıklarda, 4 solungaç yayından oluşmuş bir çift solungaç vardır.
 
→Solungaçların üzerinde solungaç kapakları bulunur.
 
 
Not: Kıkırdaklı balıklarda solungaç kapakları bulunmaz.
 
 
 
 
Balıklarda gaz alış-verişi:
 
→Balıklar, ağızlarından suyu alıp solungaçlarından verirler.
 
 
 
 
 
 
→Su, solungaç yayları arasından geçerken; kılcal damarlarla su arasında, gaz değişimi gerçekleşir.
 
 
→Balıklarda ters akım prensibi görülür.
 
→Solungaçlardan geçen suyun akım yönü ile kılcal damardaki kanın akım yönü birbirine zıttır.
 
 
 
 
 
→Böylece balıklar, suyun oksijeninden maksimum derecede (%85) faydalanır.
 
 
 
→Balıklarda ters akım prensibi olmasaydı, balıklar suyun oksijenin en fazla %50’ sinden faydalanabilirdi.
 
 
 
 
 
 
Not: Ters akım prensibi aynı zamanda kuşlarda da görülür.
 
→Kuşların, akciğerlerinden geçen havanın akım yönü ile kılcal damarlardaki kanın akım yönü birbirine zıttır.
 
 
 
 
→Kemikli balıkların, yemek borusunun üst kısmında hava keseleri bulunur.
 
→Hava kesesi, balıkların su içinde bulundukları derinliğe göre; vücutlarının öz kütlesini ayarlar.
 
 
 
 
 
 
→Hava kesesi içinde, gaz bezi aracılığı ile kandan alınan gazlar depolanır.
 
→Balık, suyun derinliğinden yukarı doğru çıktığında; hava kesesinin oval lop kısımından bir miktar havayı boşaltır.
 
→Balık, suyun yüzeyinden derinlere doğru daldığında ise gaz bezi ile hava kesesindeki hava miktarını arttırır.
 
→Böylece balık, bulunduğu her derinlikte batmadan durabilir.
 
 
→Akciğerli balıkların hava keseleri yutakla bağlantılı olup; solunum organı olarak ta görev yapar.
 
→Bu balıkların hava keselerinin etrafında, bol miktarda kılcal damar bulunur.
 
→Balıklar, hava keseleri sayesinde atmosferin oksijeninden de faydalanır.
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
###########################################################################################
 

 






















 www.biyodoc.com     SİTENİN TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Bu websitesi webservis hosting paneli tarafindan olusturulmustur

web stats