ANA SAYFA


POPULASYON GENETİĞİ

 

 
***Rh kan grubu karakterlerinin gen frekanslarının hesaplanması:
 
→Rh kan grubu karakterlerinin gen frekanslarının hesaplanmasında da Hardy-Weinberg prensibi uygulanabilir.
 
Rh (+) geni baskın (R), Rh (-) geni ise çekinik (r) olduğundan;
 
 
R geninin frekansı: P
 
r geninin frekansı : q
                                       denir.                          
 
 
 
 
 
P2   Homozigot Rh(+) (RR) kan gruplu bireylerin frekansı
 
2pq Heterozigot Rh(+) (Rr) kan gruplu bireylerin frekansı
 
q2    Rh(-) (rr) kan gruplu bireylerin frekansı
 
 

 
Örnek:  2000 kişilik bir populasyonda,1820 kişi Rh (+) kan grupludur. Homozigot Rh (+) kan gruplu bireylerin
               sayısı kaçtır?   
 
                                                                                                          [ Rh (+) geni baskın (R), Rh (-) geni çekinik (r) ]
 
 
Çözümü:             
 
R geninin frekansı: P
 
r geninin frekansı : q
 
 
 
 
Rh (+) kan gruplu bireylerin frekansı: P2 + 2Pq 'dir.
 
→P ve q' nun her ikisi de bilinmediğinden, buradan işlem yapılamaz.
 
 
→Bu nedenle; P ve q' nun belirlenebilmesi için Rh (-) kan gruplu bireylerin sayısı kullanılır.
 
 
1820 kişi Rh (+) kan gruplu ise geri kalan bireyler Rh (-) kan grupludur.
 
      2000 - 1820 = 180  kişi Rh (-) kan grupludur.
 
 
Rh (-) kan gruplu bireylerin frekansı: q2 olduğundan;
 
 
 
    P  + q  = 1  olduğundan;
 
  P + 0,3  = 1
 
            0,7          bulunur.
 
 
Homozigot Rh (+) kan gruplu bireylerin frekansı: P2 olduğundan
 
        (0,7)2 = 0,49    bulunur.
 
 
→Populasyonda 2000 kişi bulunduğundan;
 
     2000 x 0,49 = 980 kişi homozigot Rh (+) kan grupludur.
 


 
***AB0 kan grubu karakterlerinin gen frekanslarının hesaplanması:
 
AB0 kan grubu karakterlerinin gen frekanslarının hesaplanmasında da Hardy-Weinberg prensibi kullanılabilir.
 
 
→AB0 kan grupları; A, B ve 0 olmak üzere 3 allel gen tarafından kontrol edilir.
 
Bunlardan; A ve genleri eş baskıngeni ise çekiniktir.
 
 
A geninin frekansı: p
 
B geninin frekansı: q
 
0 geninin frekansı: r
 
 
 
 
P2    →Homozigot A (AA) kan gruplu bireylerin frekansı
 
q2    →Homozigot B (BB) kan gruplu bireylerin  frekansı
 
r2     0 kan gruplu bireylerin frekansı
 
2pq  AB kan gruplu bireylerin frekansı
 
2pr   Heterozigot A (A0) kan gruplu bireylerin frekansı
 
2qr   Heterozigot B (B0) kan gruplu bireylerin frekansı
 
 
 
 
Örnek: 1000 bireyden oluşan bir populasyonda 40 kişi 0 kan grupludur. B geninin frekansı: 0,2 olduğuna göre;
 
 
a) AB kan gruplu bireylerin sayısı kaçtır?
 
b) 0 geni taşıyan bireylerin frekansı kaçtır?
 
c) A kan gruplu bireylerin sayısı kaçtır?
 
 
 
Çözümü:
 
a)
 
A geninin frekansı: p
 
B geninin frekansı: q
 
0 geninin frekansı: r
 
 
 
 
0 kan gruplu bireylerin frekansı: r2 olduğundan;
 
 
 
 
→Soruda, B geninin frekansı q = 0,2 verilmiştir.
 
 
→      P  + q  + r = 1
 
→      P  + 0,2  + 0,2 = 1
 
 
→                      0,6          bulunur.
 
 
 
AB kan gruplu bireylerin frekansı: 2Pq olduğundan;
 
2 x 0,6 x 0,2 = 0,24    bulunur.
 
 
 
→Populasyonda 1000 kişi bulunduğundan;
 
    1000 x 0,24 = 240  kişi AB kan grupludur.
 
 
 
b) 
 
0 geni taşıyan bireylerin frekansı: r2 + 2Pr  + 2qr   olduğundan;
 
(0,2)2 + (2 x 0,6 x 0,2) + (2 x 0,2 x 0,2)
 
0,04  + 0,24  + 0,08 = 0,36   0 geni taşıyan bireylerin frekansıdır
 
 
 
c) 
 
A kan gruplu bireylerin frekansı: P2 + 2Pr      olduğundan;
 
(0,6)2 + (2 x 0,6 x 0,2)
 
0,36  + 0,24 = 0,60      bulunur.
 
 
→Populasyonda 1000 kişi bulunduğundan;
 
   1000 x 0,60 = 600     kişi A kan grupludur.
 
 
 
***Cinsiyete bağlı olan karakterlerin gen frekanslarının hesaplanması:
 
Cinsiyete bağlı olan karakterlerin gen frekanslarının hesaplanmasında da Hardy-Weinberg prensibi kullanılabilir. 
 
 
X kromozomu üzerinde taşınan karakterlerin gen frekansları hesaplanırken; erkeklerde bir, dişilerde ise iki
    X kromozomu bulunduğundan; öncelikle populasyon, dişi ve erkek bireyler olmak üzere iki gruba ayrılır.
 
→Daha sonra bu karakterlerin gen frekansları hesaplanır.
 
 
Eğer soruda dişi ve erkek bireylerin sayıları verilmemişse, dişi ve erkek bireylerin sayısı eşit olarak kabul edilir.
 
 
→Örnek olarak; aralarında renk körü bireylerin de bulunduğu, 2000 kişilik bir populasyondaki bireylerin
    gen frekansları şu şekilde hesaplanır:
 
 
Sağlam gen baskın (XR)renk körü geni ise çekinik ( Xr) olduğundan;
 
XR geninin frekansı: P
 
Xgeninin frekansı:  q
                                        denir.
 
 
 
→Daha sonra populasyon; dişi ve erkek bireyler olmak üzere iki gruba ayrılır.
 
 
 
Dişi bireylerin frekansları:
 
P2    Sağlam dişi bireylerin (XRXR) frekansı
 
2pq  Taşıyıcı dişi bireylerin (XRXr) frekansı
 
q2      Renk körü dişi bireylerin (XrXr) frekansı
 
 
 
Erkek bireylerin frekansları:
 
P  Sağlam erkek bireylerin (XRY) frekansı
 
q  Renk körü erkek bireylerin (XrY) frekansı
 
 
 
 
Örnek:  8000 kişilik bir populasyonda 800 erkek renk körüdür. Buna göre;
 
 
a) Renk körü dişilerin sayısı kaçtır?
 
b) Sağlam gen taşıyan bireylerin sayısı kaçtır?
 
                                  [ Sağlam gen baskın (XR), renk körü geni çekinik (Xr) ]
 
 
 
Çözümü:
 
a)
 
XR  geninin frekansı: P
 
Xgenin frekansı:      q
 
 
→Populasyon; dişi ve erkek bireyler olmak üzere iki gruba ayrılır.
 
 
 
→Renk körü erkek bireylerin frekansı: q  olduğundan;
 
bulunur.
 
 
→    P  + q  = 1  olduğundan;
 
→  P + 0,2  = 1
 
→            0,8  bulunur.
 
 
→Renk körü dişi bireylerin frekansı: q2 olduğundan;
 
           (0,2)2 = 0,04    bulunur.
 
 
 
→Populasyonda 4000 dişi birey bulunduğundan;
 
        4000 x 0,04 = 160  dişi renk körüdür.
 
 
 
b)
 
→Sağlam gen taşıyan dişi bireylerin frekansı: p2 + 2pq ' dur.
 
    (0,8)2  ( 2 x 0,8 x 0,2) = 0,96
 
 
→Populasyonda 4000 dişi bulunduğundan;
 
        4000 x 0,96 = 3840  dişi sağlam geni taşır.
 
 
 
→Sağlam gen taşıyan erkek bireylerin frekansı: P' dir.
 
    P = 0,8
 
 
→Populasyonda 4000 erkek bulunduğundan;
 
    4000 x 0,8 = 3200 erkek sağlam geni taşır.
 
 
 
→Populasyonda; 3840 dişi ve 3200 erkek birey olmak üzere toplam: 7040 kişi sağlam geni taşır.
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
###########################################################################################
 
 

 www.biyodoc.com     SİTENİN TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Bu websitesi webservis hosting paneli tarafindan olusturulmustur

web stats