Ana Sayfa




biyodoc.com
 
CİNSİYETE BAĞLI KALITIM
 
 
 
*Cinsiyetin belirlenmesi:  
 
Eşeyli üreyen hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi farklı şekillerde olabilmektedir.
 
→Halkalı solucanlardaki bireyler; genç yaşta erkek, ilerleyen yaşlarda ise dişi olmaktadır.
 
Arılarda; yumurta döllenmeden gelişirse erkek (n), döllendikten sonra gelişirse dişi birey (2n) oluşur.
 
Timsahlarda yumurtalar düşük sıcaklıkta gelişirse dişi, yüksek sıcaklıkta gelişirse ise erkek birey oluşur.
 
 
Hayvanların çoğunda cinsiyet, kromozomlar tarafından belirlenir.
 
→Kromozomlar; otozomlar ve gonozomlar olmak üzere iki gruba ayrılır.
 
 
 
**Otozomlar (vücut kromozomları):
 
Cinsiyet haricindeki karakterlerin, belirlenmesinden sorumlu olan genleri taşıyan kromozomlardır.
 
Örnek: Saç rengi, göz rengi, kan grubu...
 
 
 
**Gonozomlar (cinsiyet kromozomları):
 
Cinsiyetin belirlenmesinden sorumlu olan genleri taşıyan kromozomlardır.
 
Gonozomlar; X ve Y olmak üzere iki gruba ayrılır.
 
→İnsanlardaki gonozomlar dişilerde: XX, erkeklerde: XY' dir.
 
 
Örnek:
 
İnsanlarda 46 kromozom bulunur. 

 

 
Dişi birey (2n): 44 + XX
 
Erkek birey (2n): 44 + XY
 
 
 
Cinsiyet, gonozomların çaprazlanması sonucunda ortaya çıkar.
 
 
 
Dişi ve erkek bireylerin oluşma ihtimali: % 50’ dir.
 
 
Kuşlarda ise gonozomlar dişilerde: XY, erkelerde: XX' dir.
 
→Kuşların gozonomları daha çok dişilerde: ZW, erkeklerde: ZZ harfleri ile gösterilir.
 


 
*İnsanda cinsiyete bağlı kalıtım:
 
X ve Y kromozomları üzerinde taşınan karakterler, cinsiyete bağlı kalıtımı oluşturur.
 
Cinsiyet kromozomları, aynı zamanda; cinsiyetin haricindeki bazı karakterlerin kalıtımını sağlar.
 
Bu karakterlerin bazıları, mutasyonla bozularak kalıtsal hastalıkları oluşturur.
 
 
X ve Y kromozomları aynı şekil ve büyüklükte değildir.
 
Bu nedenle bu kromozomlarda, homolog (eş) ve homolog olmayan kısımlar bulunur.
 
 
 
 
X ve Y kromozomunun homolog kısımda taşınan karakterler, allel çiftler halinde bulunurlar.
 
Bu kısımda krossing-over gerçekleştiğinden; bu karakterler, dişi ve erkeklerde aynı oranlarda ortaya çıkar.
 
Örnek: Tam renk körlüğü, Retinitis pigmentosa, Xeroderma pigmentosum
 
 
 
X ve Y kromozomunun homolog olmayan kısımda taşınan karakterlerin, X ile Y kromozomu arasında
    alleli bulunmaz.
 
→Bu nedenle bu genler, X ile Y kromozomu arasında; krossing-over ile değiştirilmezler. 
 
Bu karakterler, dişi ve erkeklerde farklı oranlarda ortaya çıkar.
 
 
 
Y kromozomunun, X kromozomu ile homolog olmayan kısımda taşınan karakterler sadece erkeklerde ortaya çıkar.
 
Örnek: Balık pulluluk, yapışık parmaklık, kulak kıllılığı
 
 
Babada bu hastalık varsa, erkek çocuklarda %100 ortaya çıkar.
 
 
 
X kromozomunun, Y kromozomu ile homolog olmayan kısımda taşınan karakterler dişi ve erkeklerde ortaya çıkar.
 
Bu karakterler, baskın olarak taşınıyorsa; dişilerde görülme ihtimali erkeklerden daha fazladır.
 
Bu karakterler, çekinik olarak taşınıyorsa; erkeklerde görülme ihtimali dişilerden daha fazladır.
 
Örnek: Kas distrofisi, renk körlülüğü, hemofili
 
 
 
 
**Kas distrofisi:
 
Kasların zayıflaması ve uyumsuz çalışması hastalığıdır.
Bu hastalık, kaslarda bulunan distrofin adı verilen bir proteinin üretilememesinden kaynaklanır.
Bu hastalar genellikle erken yaşlarda yaşamını kaybeder.
 
 
 
 
**Renk körlüğü (Daltonizm):
 
Renk körlüğü, kırmızı ve yeşil renkleri ayırt edememe hastalığıdır.
Bu hastalık, X kromozomu üzerinde bulunan çekinik bir gen tarafından taşınır.
 
Renk körü bireylerde, gözdeki mavi, kırmızı ve yeşil renge duyarlı olan koni hücrelerinin bir ya da bir kaçı eksiktir.
 
 
 
 
 
 
**Hemofili:
 
Hemofili, kesilen bir yerde kanın pıhtılaşmaması hastalığıdır.
 
Hemofili hastalığı, X kromozomu üzerinde çekinik bir gen tarafından taşınır.
 
 
 
 
 
 
 
 




 
 
 
 


###########################################################################################





















 www.biyodoc.com     SİTENİN TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Bu websitesi webservis hosting paneli tarafindan olusturulmustur

web stats