Ana Sayfa





biyodoc.com
 
HÜCREDE MADDE ALIŞ-VERİŞİ

 
 
 
 
*Hücrede madde alış-verişi:
 
→Hücre zarı tarafından gerçekleştirilir. 


 
→Hücrede madde alış verişi; küçük ve büyük maddelerin geçişi olmak üzere 2 guruba ayrılır.

 




**Küçük maddelerin hücre zarından geçişi:
 
Küçük maddeler, hücre zarı porlarından doğrudan geçebilirler.

Örnek: Su, mineraller, vitaminler, aminoasit, yağ asidi, gliserol, glikoz, früktoz, galaktoz, CO2, O2


 
Küçük maddelerin geçişi; pasif ve aktif taşıma olmak üzere 2 gruba ayrılır.



***Pasif taşıma:

 
→Küçük maddelerin enerji harcamadan geçişine pasif taşıma denir.
 
 
 
Pasif taşıma; difüzyon ve osmoz olmak üzere 2 guruba ayrılır.
 
 
 
 
 
Difüzyon: 
 
→Çok yoğun ortamdan, az yoğun ortama doğru enerji harcanmadan madde geçişidir.

→Canlı ve cansız hücrelerde gerçekleşir.

→İki ortamın yoğunluğu eşitleninceye kadar difüzyon devam eder.
 

 
 
 

→Difüzyon; basit, kolaylaştırılmış difüzyon ve diyaliz olmak üzere 3 guruba ayrılır.

 
 



Basit difüzyon:
 
→Küçük maddelerin hücre zarı porlarından ya da fosfolipid tabakasından geçişidir.

→Yağda çözünen maddeler, hücre zarının fosfolipid tabakasında çözünerek hücreye geçiş yapar.

Örnek: A, D, E ve K vitaminleri



→Suda çözünen maddeler, hücre zarı porlarından hücreye geçiş yapar.

Örnek: Amino asit, glikoz, B ve C vitaminleri



 




 


Kolaylaştırılmış difüzyon:
 
→Bu difüzyon çeşidinde, taşıyıcı protein ve enzim kullanılarak taşıma gerçekleşir.
 
ATP harcanmaz.

 

 
 
Not:
 
Gazlar haricindeki küçük maddeler kolaylaştırılmış difüzyonla taşınabilir.

 
 
 
 
Difüzyonda maddelerin geçiş sırası:
 
 
→ Küçük moleküller  > Büyük moleküller

Örnek: Deoksiriboz  > Riboz  > Glikoz

 
 Yağı çözen  > Yağda çözünen  > Suda çözünen

Örnek: Eter  > A vitamini > B vitamini
                                                               

Nötr maddeler  > Eksi yüklü iyonlar  >  Artı yüklü iyonlar


Örnek: O2 > Cl-  > Na+
 


 
 
Diyaliz:
 
Seçici-geçirgen bir zardan ürenin difüzyonudur.


→İki ortamın üre yoğunluğu eşitleninceye kadar diyaliz devam eder.

ATP harcanmaz.







Not:
 
Kan ile diyaliz sıvısının madde yoğunluğu üre dışında izotonik (eş yoğun) olmalıdır.



 
Osmoz:
 
→Suyun, seçici geçirgen bir zardan; az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru, enerji harcanmadan
    geçişine osmoz denir.


→Canlı ve cansız hücrelerde gerçekleşir.

→İki ortamın yoğunluğu eşitleninceye kadar osmoz devam eder.







 
 
*Osmotik basınç:
 
Suda çözünmüş olan maddelerin, yapmış oldukları emme basıncına osmotik basınç denir.

Osmotik basınç yoğunlukla doğru orantılıdır.
 
 
 
 
*Turgor basıncı:
 
Suyun, hücre çeperine yaptığı itme basıncına turgor basıncı denir.
 
Turgor basıncı yoğunlukla ters orantılıdır.
 

Turgor basıncı, otsu bitkilerin dik durmasını sağlar.
 
→Bir hücrenin su alarak şişmesine turgor adı verilir.


Not:
 
Osmotik basınç ile turgor basıncı birbirleriyle ters orantılıdır.



 
 
 
 
 
Emme kuvveti:
 
Bir hücreye su girişini sağlayan net kuvvete emme kuvveti denir.
 
 
→Hücrenin sahip olduğu osmotik basınç, hücreye su alınması yönünde etki yapar.

→Hücrenin sahip olduğu turgor basıncı ise hücreye su girişine karşı koymaya çalışır.



Bu nedenle bir hücrenin emme kuvveti; osmotik basınç ile turgor basıncı arasındaki fark alınarak hesaplanır.
 

Emme kuvveti = Osmotik basınç – Turgor basıncı
 
 
Emme Kuvveti  > 0 ise hücre su alır.
 
Emme kuvveti < 0 ise hücre su kaybeder.
 
Emme kuvveti = 0 ise hücrede su giriş-çıkışı olmaz. (osmotik denge)



 
 

 

BAŞA DÖN

ANA SAYFAYA DÖN

########################################################################################### 






















 www.biyodoc.com     SİTENİN TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Bu websitesi webservis hosting paneli tarafindan olusturulmustur

web stats