ANA SAYFA

 HÜCRENİN YAŞAM DÖNGÜSÜ

 
 
 
Hücrenin; bir bölünme başlancından, o bölünmenin sonuna kadar
olan zaman sürecinde;
geçirdiği yaşamsal olaylara hücrenin
yaşam döngüsü
denir.

 

Hücreler, belirli bir büyüklüğe eriştikten sonra bölünmeye başlar.
 

Hücre bölünmesinin nedenleri:
 
Hücre büyüdüğü zaman; hücrenin yüzeyi, yarıçapının karesi (r2)
kadar artar.  
Hacmi ise, yarıçapının küpü (r3) kadar artar.
 
Böylece o hücrenin: Yüzey / Hacim oranı azalır.
 
Hücrede madde iletimi zorlaşır. 
 
Çekirdek hücreyi yönetimde zorlanır ve çekirdek hücreye
bölünme emrini verir.



 

 
Not: Bir hücre büyüdüğü zaman, sitoplazması sürekli azaltılırsa;
hücrenin Yüzey / Hacim oranı korunacığından dolayı, 
bölünme
gerçekleşmez.
 

 
Ama bu işlem, DNA eşlemesinden sonra yapılırsa; bölünme
gerçekleşir.

 
 
 
 

Hücrenin yaşamsal döngüsü; G1, S, G2 ve M evresi olmak üzere
4 aşamada gerçekleşir.
 
 
 
Hücre yaşam döngüsünün süresi, canlıdan canlıya göre değişir.
 
Bakteriler yaşam döngüsünü 20 dakikada tamamlarken; bazı
canlılarda ise bu süre bir haftayı bulabilir.
 
Yukarıdaki hücre yaşam döngüsü, 24 saatlik zaman peryoduna
göre verilmiştir.
 
 
Yaşam döngüsünün; G1, S ve G2 evreleri, bölünmenin interfaz
evresinde görülür.

 
M evresi ise bölünmenin geri kalan evrelerini kapsar.
  (profaz, metafaz, anafaz, telofaz)
 



 
 
a. G1 evresi: Bu evrede hücre büyür.
 
Sitoplazma ve organel miktarı iki katına çıkar.
 
Hücrese hızlı bir şekilde protein sentezi yapılır.
 
Hücrenin: Yüzey / hacim oranı küçülür.
 
 
G1 kontrol noktası:
 
Hücrenin yeteri kadar büyüyüp-büyümediği ve DNA' da hasar
olup-olmadığı kontrol edilir.
 
Hücre yeteri kadar büyümüş ise ve DNA' da hasar yoksa
bölünmeye 
başla sinyali verilir.
 
Böylece S evresi başlar.
 
 
 
 
b. S evresi: Bu evrede DNA kendini eşler.
 
Protein sentezi devam eder.
 

 
c. G2 evresi:
Bu evrede bölünmenin gerçekleşmesi için gerekli
olan enzim ve proteinlerin sentezi yapılır.

 

G2 kontrol noktası: 
 
DNA eşlemesinin doğru yapılıp-yapılmadığı kontrol edilir.
 
DNA eşlemesinde hata yoksa devam et sinyali verilir.
 
Böylece M evresi başlar.
 
 

d. M evresi: Hücrede çekirdek ve sitoplazma bölünmesinin
gerçekleştiği evredir.

 
  
M kontrol noktası:
 
Metafaz evresinde gerçekleşir.
 
İğ ipliklerinin, kromozomların kinetokorlarına
bağlanıp-bağlanmadığı kontrol edilir.
 
İğ ipliklerinin kromozomlara bağlanmasında hata yoksa
devam et sinyali verilir.

 

Not:Bölünme yeteneğini kaybetmiş olan hücrelerde,
G0 evresi bulunur.
 
Sinir hücreleri, retina hücreleri ve çizgili kaslar, G1 evresinden 
sonra
G0 evresine geçerler.
 
Kalp kası hücreleri, G2 evresinden sonra; G0 evresine geçerler.
 
Akyuvar hücreleri, G0 fazından çıkıp tekrar bölünebilirler.
 
Embriyo hücrelerinde, G1 ve G2 evresi yoktur.  Bu hücrelerde
S evresi, çok kısa sürer.


 




enlightenedHücre yaşam döngüsünün kontrol mekanizması


enlightenedMitoz bölünme



 
 






















web stats