ANA SAYFA

CANLILAR ARASINDAKİ
BESLENME İLİŞKİLERİ

 



  
 
 
Canlılar beslenmelerine göre; ototrof, heterotrof ve hem ototrof
hem heterotrof olmak üzere 3 gruba ayrılır.
 
 
 
1. Ototrof canlılar (üreticiler):
 
→Bunlar, kendi besinlerini kendileri sentezlerler.

İnorganik maddelerden organik besin üretirler.

 
Ototrof canlılar; foto ototrof ve kemo ototrof olmak üzere iki  gruba ayrılır.
 
 
 
a. Foto ototrof canlılar:
 
Fotosentez yapan canlılardır.
 
Yeşil bitkiler, bazı bakteriler, mavi-yeşil algler,
algler (su yosunları) bu gruba girer.
 
Bu canlılar ışık enerjisini kullanarak, inorganik maddelerden
organik besin sentezlerler.
 
 
 
 
 
b. Kemo ototrof canlılar:
 
→Bunlar, kemosentez yapan canlılardır.

Bazı bakteriler bu gruba girer.
(nitrit, nitrat, demir, kükürt bakterileri...)
 
Bu canlılar, inorganik maddelerin kimyasal bağ enerjisini
kullanarak, inorganik maddelerden organik besin sentezlerler.
 
 
 

 

2. Heterotrof canlılar (tüketiciler):
 
→Bunlar, hazır besin kullanan canlılardır.
 
Heterotrof canlılar; holozoik, simbiyoz ve saprofit olmak üzere
üç gruba ayrılır.
 
 
 
a. Holozoik:
 
→Bunlar besinlerini büyük katı parçalar halinde
tüketen canlılardır.

 
Hücre dışı sindirim yaparlar.

 
Holozoik canlılar; herbivor, karnivor ve omnivor olmak üzere üç gruba ayrılır.
 
 
Herbivor (otçullar):
 
→Bunlar, bitkisel besinlerle beslenirler.

Koyun, keçi, at, eşek, sığır, deve, lama, antilop, ceylan,
çekirge, sincap, zürafa... örnek olarak verilebilir.
 
 
 
Karnivor (etçiller):
 
→Bunlar, hayvansal besinlerle beslenirler.
 
Aslan, kaplan, sırtlan, kartal, yılan, kurbağa, timsah, leopar,
kurt, çakal, köpek balığı… örnek olarak verilebilir.
 
 
 
,Omnivor (hem etçil-hem otçul):
 
→Bunlar, hem bitkisel hem de hayvansal besinlerle beslenirler.
 
İnsan, maymun, ayı, fare… örnek olarak verilebilir.
 

 
b. Simbiyoz (ortak yaşam):
 
Farklı türden iki canlının, birlikte yaşamasına simbiyoz yaşam denir.
 
Simbiyoz yaşam; mutaalizm, kommensalizm, protokooperasyon
ve parazitler  olmak üzere dört gruba ayrılır.
 
 
Mutalizm (+ +): Zorunlu ortak yaşamdır.
 
Bu birliktelikten her iki canlı da yarar görür.
 
Ayrıldıklarında ise her ikisi de zarar görür.
 
 
 Örnek:
 
Termit karıncaları ile selülozu sindiren tek hücreli kamçılı canlılar.
 
Baklagiller ile havanın azotunu bağlayan Rhizobium bakterileri.
 
Otçul memeliler ile selüloz sindiren bakteriler.
 
Çam ağacı ile mikorhiza mantarı
 
Alg ve mantar (liken birliği)
 
 




 
 
Kommensalizm (+ 0): Bu birliktelikte tek taraflı yarar görülür.
 
Diğer canlı ise ne yarar ne de zarar görür.
 
 
Örnek:
 
→Köpek balıkları ile onlara yapışarak yaşayan vantuzlu balıklar.
 
 
 
→Vantuzlu balıklar bu birliktelikten yarar görür.
 
Köpek balığı ise ne yarar ne de zarar görür.
 

  
 

Protokooperasyon (+ +): zorunlu olmayan ortak yaşamdır.
 
→Buna gevşek mutaalizm de denir.
 
Bu birliktelikten her iki canlı da yarar görür.

Ayrıldıklarında ise her iki canlı da ciddi bir zarar görmez.
 
 
 Örnek: Timsah ve kürdan kuşu

Kürdan kuşu timsahın ağzına konar ve timsahın dişleri arasında
kalan besin parçalarını yer.

 
Kürdan kuşu timsahtan besin temin ederken; timsah ta dişlerini
temizletmiş olur.
 
 
 
Parazit beslenme (+ -):

→Bu birliktelikten canlılardan biri yarar görürken; diğeri
ise zarar görür.

 
Parazit beslenmede yarar göre canlıya parazit,
zarar gören canlıya ise  konak denir.
 
 
 
Parazit beslenme; yarı parazit ve tam parazit bitkiler ile
dış parazit ve iç parazit hayvanlar olmak üzere 4 gruba ayrılır.
 
 
*Yarı parazit bitkiler: Ökse otu örnek olarak verilebilir.
 
Bu bitkinin kökleri gelişmediğinden, toprakta tek başına yaşayamaz.
 
Ökse otunun emeçleri (sömürge kök) gelişmiştir.
 
Bu bitki başka bitkiler üzerinde yaşar ve üzerinde yaşadığı
bitkinin odun borularından su ve mineral alır.

 
Organik besin almaz.
 
→Ökse otunun klorofili bulunur.
 
Fotosentez yaparak kendi besinini kendisi üretir.
 
 
  
*Tam parazit bitkiler: Canavar otu, cin saçı ve küsküt otu
örnek olarak verilebilir.
 
→Bu bitkilerde klorofil yoktur.
 
Bu bitkiler üzerinde yaşadıkları bitkinin hem odun borularından
su
ve mineral; hem de soymuk borularından 
organik besin alırlar.
 
 
 
*Dış parazit hayvanlar: Bit, kene, uyuz ve sülük örnek olarak verilebilir.
 
→Bu canlılar, diğer hayvanların vücutlarının dış kısmında yaşar.
 
Dış parazitlerin; hareket yetenekleri, duyu organları,
sindirim enzimleri ve üreme yetenekleri gelişmiştir.
 

 
 
*İç parazit hayvanlar: Tenyalar, karaciğer kelebekleri, bağırsak solucanı
ve kıl kurdu örnek olarak verilebilir.

 
→Bu canlılar, diğer hayvanların vücutlarının iç kısmında yaşar.
 
→İç parazitlerin; hareket yetenekleri, duyu organları ve
sindirim enzimleri gelişmemiştir.

 
Üreme yetenekleri ise çok gelişmiştir.
 
 
Not:Bir parazit canlının en önemli özelliği, konağını öldürmeden
uzun süre canlı tutabilmesidir.
 



 
 
 
 






















web stats