ANA SAYFA


BİYOMLAR
 



 
 
 
Yeryüzünde iklim koşullarına bağlı olarak; kendine özgü bitki ve
hayvan topluluklarını barındıran, çok büyük ekosistemlere biyom denir.
 
Benzer biyomlar genellikle aynı enlemlerde bulunur.
 
Enlem benzerliklerinin yanı sıra, aynı zamanda yükseltiler de
biyomun oluşmasını etkiler.
 
 



Biyomlar; karasal ve sucul biyomlar olmak üzere iki guruba ayrılır.
 

 
 
 
A. Karasal biyomlar:
 
Karasal biyomlar, daha çok baskın olan bitki örtüsüne göre adlandırılır.
 
 
 

Karasal biyomların klimografı:
 


 
 


1. Tropikal yağmur ormanları:

Ekvatoral kuşak ve yakınlarında bulunurlar.

Yıllık yağış ve sıcaklık ortalaması çok yüksek olan ormanlardır.

Her mevsimi yağışlı olup, yıllık yağış ortalaması
 
200 ile 400 cm arasındadır.

Yıllık sıcaklık ortalaması ise 
25 ile 29 oC arasındadır.

Bu ormanlardaki canlı çeşitliliği çok fazla olup, yeryüzündeki
canlı türlerinin yaklaşık olarak %70 kadarı bu ormanlarda yaşar.
 
Bitkilerden; eğreltiler, palmiyeler, bambu ve boyu 70 metreyi
bulan bitki türleri bulunur.

 
Bu ormanlarda aynı zamanda, başka bitkiler üzerinde
yaşayan; orkide ve bromelia gibi epifit bitki türleri de bulunur.
 
Hayvanlardan; fil, şempaze, maymun, papağan, leopar, yılan,
kurbağa, timsah, kartal ve çeşitli böcek türleri bulunur.




 

2. Ilıman bölge ormanları:

 
Bunlar yaprak döken ve geniş yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlardır.

Bu ormanlar; Kuzeydoğu Avrupa, Asya, Avusturalya ve 
Amerika' da bulunur.


Her mevsim yağış görülmesine karşın, yıllık sıcaklık farkları fazladır.
 
Bitkilerden; kavak, kestane, ıhlamur, kızılağaç, meşe,
kayın, ceviz... bulunur.

 
Hayvanlardan; ayı, sincap, vaşak, geyik, çeşitli kuş
ve böcek türleri bulunur.
 
 
 


3. İğne yapraklı ormanlar (tayga):

Kutup bölgelerine yakın olan enlemlerde ve yükseltisi 
fazla 
olan bölgelerde bulunurlar.


Bu ormanlar, Kanada ve Rusya' nın kuzeyinde
 
(Sibirya bölgesi) çok yaygın olup, dünyanın farklı yerlerinde
 ise parçalı bir yayılış gösterirler. 


Sibirya bölgesindeki bu ormanlara tayga ormanları
ya da boreal ormanlar adı verilir.


Yıllık sıcaklık ortalamaları çok düşük olup, bazı bölgelerde
kışın sıcaklıklar
 - 50 oC' ye kadar düşmektedir.

Bu ormanlarda yaprak dökmeyen, iğne yapraklı ve
 kozalaklı ağaçlar bol miktarda bulunur.

Bitkilerden; sarı çam, kara çam, ladin, köknar, sedir ve
sekoya sediri yaygın olarak bulunur.

Hayvanlardan; alageyik, kar tavşanı, kurt, şahin, baykuş,
kartal, samur, vaşak yaygın olarak bulunur.







4. Çöller:

Bitki örtüsünün hiç bulunmadığı ya da çok seyrek bulunduğu
 aşırı kurak alanlardır.

Bunlar çok az yağış alan bölgeler olup, yıllık ortalama yağış
miktarı 30 cm' den azdır.



Çöller; sıcak ve soğuk çöller olmak üzere iki gruba ayrılır.


a. Sıcak çöller:

Bunlar daha çok dönenceler arasında bulunurlar.

Bu çöllerde, gece ile gündüz arasındaki sıcaklık
farkları 
çok fazladır.

Bitkilerden kaktüs ve çeşitli çalı türleri bulunur.

Hayvanlardan; deve, kertenkele, yılan, akrep, çöl tilkisi,
çöl kurbağası... yaşar.



b. Soğuk çöller:

Bunlar daha çok Antartika kıtasında ve Gröndland’ ta
bulunurlar.

Bu çöller, buzullarla kaplı olduğu için bitki örtüsü yoktur.

Yağış olan bölgelerde ise buzullar eridikten sonra
 bitkiler ortaya çıkar.

Hayvanlardan; penguen, kutup tilkisi, fok, kutup ayısı,
bazı kuş türleri... yaşar.




5. Stepler:

Bitki örtüsünün zayıf olduğu kurak alanlardır.

Yazları sıcak ve kurak geçer.

Kışları ise soğuk ve yağışı azdır.

Bitkilerden kısa boylu otlar hakimdir.

Hayvanlardan; koyun, bıldırcın, sincap, fare, yılan ve
çeşitli böcek türleri bulunur.




6. Çayırlar:

Karasal iklim bölgelerinde, uzun boylu otlakların hakim
olduğu yaşama alanlarıdır.

Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve az yağışlı geçer.

Yağış miktarı yetersiz olduğundan, orman oluşumu görülmez.

Hayvanlardan; fil, zebra, antilop, geyik, kanguru, çeşitli kuş ve
böcek türleri yaşar.




7. Savanlar:

Tropikal iklim bölgelerinde uzun boylu otlaklardan ve seyrek 
ağaçlardan 
oluşmuş yaşama alanlarıdır.

Yıllık yağış ortalaması, tropikal yağmur ormanlarına göre daha azdır.

Hayvanlardan; aslan, sırtlan, fil, çita, deve kuşu, zürafa, timsah,
çeşitli kuş ve böcek türleri yaşar.




8. Tundralar:

Kutup bölgelerinin etrafında ve yüksek dağ teperlerinde bulunan;
soğuk, rüzgarlı ve az yağış alan yaşama alanlarıdır.

Kutup bölgelerindeki tundraya arktik, yüksek dağ tepelerindeki
tundraya ise alpin tundra adı verilir.

Bu biyomda, buzullar yaygın olup yılın sadece 3 ayı buzsuz geçer.

Bitki örtüsü bakımından fakir olup, ağaç türleri bulunmaz.

Bitkilerden; karayosunu, ot, çalı türleri bulunur.

Hayvanlardan; ren geyiği, minsk öküzü, kutup tilkisi,
kutup ayısı, çeşitli kuş ve böcek türleri yaşar.

Bu biyomun, yaz aylarında barındırdığı hayvan sayısı
çok ama tür çeşidi sayısı azdır.




9. Maki:

Yaprak dökmeyen, kısa boylu ağaç ve çalılıklardan oluşur.

Bu biyomda, akdeniz iklimi görülür.

Yazları sıcak ve kurak, kışları ise ılık ve az yağışlıdır.

Yıllık yağış ortalaması 30 ile 50 cm arasındadır.

Bu biyomda, kuraklığa dayanıklı ama soğuğa karşı
dayanıklı olmayan bitki türleri bulunur.

Örnek: Zeytin, defne, keçiboynuzu, zakkum, kocayemiş,
meşe, çimenler, yabani otlar...






B. Sucul biyomlar:

Sucul biyomlar; tatlı su ve tuzlu su biyomları olmak üzere 2 gruba ayrılır.




1. Tatlı su biyomları:

Tatlı su biyomları; göl, akarsu ve sulak alanlar olmak üzere 3 gruba ayrılır.


a. Göl biyomları:

Bu biyomlarda; algler, siyanobakteriler, kamış, saz,
nilüfer bitkisi, kurbağalar, kablumbağalar, 
karabatak,
göçmen kuş türleri, kabuklular, yumuşakçalar ile
balıklardan levrek ve sazan bulunur.



b. Akarsu biyomları:

Bu biyomlarda; algler, karayosunları, düğün çiçekleri,
kurbağalar, kablumbağalar, kabuklular, 
yumuşakçalar ile
balıklardan, alabalık, levrek ve sazan bulunur.




c. Sulak alan biyomları:

Sazlıklar, bataklıklar ve turbalıklar bu gruba girer.

Bu biyomlardaki suyun oksijen oranı oldukça azdır.

Bu biyomlarda; sazlar, kamışlar, çeşitli yosun türleri,
göl zambakları, böcekçil bitkiler, kurbağa türleri, sıçanlar
ve kabuklular bulunur.




2. Tuzlu su biyomları:

Deniz ve okyanuslar bu gruba girer.

Bu biyomlarda; algler, deniz anaları, mercanlar, süngerler,
solucanlar, kabuklular, yumuşakçalar, derisidikenliler, balina,
yunus, 
fok, su samuru, deniz aslanı, penguen türleri ile
çok çeşitli balık türleri bulunur.






   

 


 





















web stats