Ana Sayfa





biyodoc.com
 
BOŞALTIM SİSTEMİ




*Boşaltım sistemi:

 
Canlılarda, hücre içinde gerçekleşen yaşamsal olaylar sonucu oluşan; CO2, su, NH3, üre, ürik asit ve zararlı tuzların
vücut dışına atılmasına, boşaltım denir.
 
 
→Tek hücreli canlılarda, boşaltım sistemi bulunmaz. Bu canlılarda boşaltım, hücre zarından difüzyonla gerçekleşir.
 
→Tatlı suda yaşayan tek hücreli protista üyelerinde (amip, öglena, paramesyum), bulunan kontraktil kofullar
hücre içine giren fazla suyu; ATP harcayarak dışarı atar.
 
 
 
**Bitkilerde boşaltım sistemi:
 
→Su yosunlarında, boşaltım sistemi bulunmaz. Bu canlılarda boşaltım, epidermisten difüzyon ve aktif taşıma ile gerçekleşir.
 
→Karada yaşayan bitkilerin genç gövdelerinde ve yapraklarında stomalar; CO2 ve su buharını atar.
→Yaşlı odunsu gövdelerde ise; lentiseller CO2 ve su buharını atar.
→Havanın neme doymuş olduğu zamanlarda, hidatodlar; damlama ile suyu, sıvı halde dışarı atar.
Su ile beraber, zararlı tuzlarda dışarı atılır.
 
→Köklerde, epidermis hücreleri; zararlı tuzları  aktif taşıma ile toprağa atar.
→Bitkiler aynı zamanda, kofullarda zararlı tuzları biriktirir ve yaprak dökümü ile zararlı tuzlar uzaklaştırılır.
 
 
 
**Hayvanlarda boşaltım sistemi:
 
 
 
***Omurgasız hayvanlarda boşaltım sistemi:
 
 
→Omurgasız hayvanlardan, sünger ve sölenterlerde; boşaltım sistemi bulunmaz.
Bu canlılarda boşaltım, vücut yüzeyinden difüzyonla gerçekleştirilir.
 
Geri kalan hayvanlarda, boşaltım sistemi bulunur.
 
 
 
Yassı solucanlarda (planarya) boşaltım organı olarak, protonefridyum (alev hücreleri) bulunur.
→Protonefridyum, hayvanlardaki ilk boşaltım organıdır.
 
 
 
→Alev hücreleri, vücut içine giren suyun fazlasını; sillerin hareketi ile boşaltım kanalcığına verir.
→Su, boşaltım kanalcığından dışarı atılır.
→NH3 ve CO2, deriden difüzyonla dışarı atılır.
 
 
 
 
Halkalı solucanlarda boşaltım organı nefridyumdur.
 
 
→Toprak solucanında, her halkada sağda ve solda bir tane olmak üzere; bir çift nefridyum bulunur.
→Nefridyumun iki ucu açıktır.
→Nefridyum, öndeki halkadan kirpikli huni ile başlar ve arkadaki halkadan boşaltım açıklığı ile dışarı açılır.
→Kirpikli huni, doku sıvısında bulunan boşaltım sıvısını alır ve nefridyum kanalına verir.
→Boşaltım sıvısı, nefridyum kanalında ilerlerken, yararlı maddeler kılcal damarlar ile geri emilir.
NH3, zararlı tuzlar ve suyun fazlası boşaltım kanalcığı ile dışarı atılır.
CO2, deriden difüzyonla dışarı atılır.
 
 
 
Böceklerde, boşaltım organı; malpigi tüpçükleridir.
 
 
→Malpigi tüpçüklerinin, bir ucu kapalı olup; hemolenf sıvısına uzanır.
Diğer ucu açık olup; bağırsağa bağlanır.
→Malpigi tüpçükleri, hemolenf sıvısında bulunan boşaltım sıvısını alır ve bağırsağa verir.
→Boşaltım sıvısı bağırsakta ilerlerken; yararlı maddeler, bağırsak hücreleri tarafından geri emilir.
→Ürik asit, zararlı tuzlar ve az miktarda su; son bağırsaktan dışarı atılır.
CO2, trakelerden dışarı atılır.
 
 
 
 
***Omurgalı hayvanlarda boşaltım sistemi:
 
→Omurgalı hayvanlarda, boşaltım organı böbrektir.
→Böbrekte kanı süzen temel yapı birimine; nefron denir.
 
 
►Böbrekler; pronefroz, mezonefroz ve metanefroz böbrek olmak üzere 3’ e ayrılır.
 
 
 
 
 
►►Pronefroz böbrek:
 
→Kıkırdaklı balıkların erginlerinde, kemikli balıkların embriyolarında ve kurbağa larvasında bulunur.
 
 
→Böbrekteki nefronlar, nefridyuma benzer.
→Nefronda, henüz bowman kapsülü oluşmamıştır.
→Bunun yerine, kirpikli huniler bulunur.
 
 
 
►►Mezonefroz böbrek:
 
→Kemikli balıkların ve kurbağaların erginlerinde; sürüngen, kuş ve memelilerin embriyolarında görülür.
 
 
→Böbrekteki nefronlarda, yavaş yavaş bowman kapsülü oluşmaya başlar.
→Kiprikli huniler, henüz kaybolmamıştır.
 
 
 
►►Metanefroz böbrek:
 
→En gelişmiş böbrektir.
→Sürüngen, kuş ve memelilerin erginlerinde bulunur.
 
 
 
→Böbrekteki nefronlarda, kirpikli huniler tamamen kaybolmuştur.
→Bunların yerine, gelişmiş bowman kapsülleri bulunur.
 
 
 
 
 
*Azotlu boşaltım atıkları:
 
Proteinlerin metabolizması sonucu oluşan azotlu boşaltım atıkları; amonyak, üre ve ürik asit olmak üzere 3’ e ayrılır.
 
 
 
 
 
**Amonyak (NH3):
 
→Çok zehirlidir.
→Suda çok çözünür.
→Bol su ile dışarı atılır.
→Tek hücreliler, suda yaşayan omurgasızlar, solucanlar, kurbağa larvası ve balıklar NH3 atar.
 
 
 
**Üre (HN2-CO-NH2):
 
→Amonyaktan daha az zehirlidir.
→Suda amonyaktan daha az çözünür
→Az su ile atılır.
→Kurbağa ergini ve memeliler üre atar.
 
 
 
**Ürik asit (C5H4N4O3):
 
→En az zehirli olan, azotlu boşaltım atığıdır.
→Suda çok az çözünür.
→Çok az su ile ya da katı kristaller şeklinde atılır.
→Karada yaşayan eklembacaklılar, sürüngenler ve kuşlar ürik asit atar.
 
 
 
Not:
→Memeliler çok az miktarda ürik asit atar.
→Memelilerdeki ürik asit nükleik asitlerin parçalanması sonucu oluşur.

 

 
 
 
 



 
 
 
 
##########################################################################################

 






















 www.biyodoc.com     SİTENİN TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Bu websitesi webservis hosting paneli tarafindan olusturulmustur

web stats