Ana Sayfa




biyodoc.com
 
ÇAPRAZLAMALAR
 
 
 
Örnek: Homozigot sarı renkli bir bezelye ile yeşil renkli bir bezelye çaprazlanıyor.
 
              Bu çaprazlama sonucunda oluşacak olan bireylerin;
 
 
a) Fenotip oranları kaçtır?
 
b) Genotip oranları kaçtır?
                                                                 [ Sarı renk: baskın (A), yeşil renk: çekinik (a) ]
 
 
 
Çözümü:
 
Homozigot sarı renkli bezelye: AA
 
Yeşil renkli bezelye: aa
  
 
a) Fenotip oranı: % 100 sarı renkli bezelye
 
b) Genotip oranı: %100 Aa
 
 
 
Örnek: Heterozigot sarı renkli bir bezelye ile yeşil renkli bir bezelye çaprazlanıyor.
 
              Bu çaprazlama sonucunda oluşacak olan bireylerin;
 
 
a) Fenotip oranları kaçtır?
 
b) Genotip oranları kaçtır?
                                                                 [ Sarı renk: baskın (A), yeşil renk: çekinik (a) ]
 
 
 
Çözümü:
            
Heterozigot sarı renkli bezelye: Aa
 
Yeşil renkli bezelye: aa
 
 
 
 
a) Fenotip oranı: % 50 sarı renkli bezelye, %50 yeşil renkli bezelye
 
b) Genotip oranı: %50 Aa,  %50 aa
 


 
Örnek: Heterozigot uzun boylu bir anne ile heterozigot uzun boylu bir babadan, oluşacak olan çocukların;
 
 
a) Fenotip oranları kaçtır?
 
b) Genotip oranları kaçtır?
                                                                 [ Uzun boy: baskın (A), kısa boy: çekinik (a) ]
 
 
Çözümü: 1. yol:
 
 
Heterozigot uzun boylu anne: Aa
 
Heterozigot uzun boylu baba: Aa
 
 
 
 
 
a) Fenotip oranı: %75 uzun boylu,  % 25 kısa boylu
  
b) Genotip oranı:  %25 AA,  %50 Aa,  %25 aa
 
 
 
 
2. yol: Punnet karesi ile çaprazlama:
 
 
→Önce anne ve babanın oluşturabileceği gamet (üreme hücresi) çeşitleri punnet karesine yazılır.
 
 
 
 
→Daha sonra gametler çaprazlanır.
 
 
 
 
a) Fenotip oranı: %75 uzun boylu,  % 25 kısa boylu
  
b) Genotip oranı:  %25 AA,  %50 Aa,  %25 aa
 
 
 
 
Örnek: Heterozigot kıvırcık saçlı bir anne ile homozigot kıvırcık saçlı bir babadan, oluşacak olan çocukların;
 
 
a) Fenotip oranları kaçtır?
 
b) Genotip oranları kaçtır?
                                                                 [ Kıvırcık saç: baskın (A), düz saç: çekinik (a) ]
 
 
Çözümü: 1. yol:
 
Heterozigot kıvırcık saçlı anne: Aa
 
Homozigot kıvırcık saçlı baba: AA
 
 
 
a) Fenotip oranı: %100 kıvırcık saçlı
 
b) Genotip oranı: %50 AA, %50 Aa
 
 
 
 
2. yol: Punnet karesi ile çaprazlama:
 
 
→Önce anne ve babanın oluşturabileceği gamet çeşitleri punnet karesine yazılır.
 
 
 
 
→Daha sonra gametler çaprazlanır.
 
 
 
a) Fenotip oranı: %100 kıvırcık saçlı
 
b) Genotip oranı: %50 AA, %50 Aa
 
 
 
 
*Eksik baskınlık:
 
→Bazı karakterlerde allel genler, birbirine tam baskınlık göstermezler.
 
→Böyle bir durumda, bireyler bu karakterler yönünden heterozigot olduklarında; her iki karakterin karışımı bir özellik
    ortaya çıkar. 
 
→Eksik baskınlığa; aslan ağzı ve akşam sefası bitkilerindeki çiçek rengi genleri örnek olarak verilebilir.
 
→Bu bitkilerde; kırmızı ve beyaz çiçek rengi genleri, birbirlerine karşı eksik baskınlık gösterir.
 
 
Kırmızı çiçek geni: K
 
Beyaz çiçek geni: B
 
 
KK: Kırmızı renkli çiçek
 
BB: Beyaz renkli çiçek
 
KB: Pembe renkli çiçek
 
 
 
Örnek: Kırmızı ve beyaz renkli iki akşam sefası bitkisi çaprazlanıyor. Bu çaprazlama sonucunda oluşacak olan bitkilerin,
 
              F2 dölündeki fenotip oranları ne olur?
 
 
 
Çözümü: 
 
 
→Yapılan birinci çaprazlama sonucunda oluşan bireylere F1 dölü denir.
 
 
 
 
 
→F1 dölündeki bireyler, kendi arasında çaprazlandığında; F2 dölü elde edilir.
 
  
 
 
 
Not: 
 
Bazı genler kendi arasında eşbaskın olarak etki gösterirler.
 
→Eşbaskın genlerin çaprazlaması da eksikbaskın genler gibi yapılır.
 
→İnsandaki A ve B kan grubu genleri, eşbaskın genlere örnek olarak verilebilir.
 
→Eşbaskın genlerin her ikisi de, fenotipte etkilerini gösterirler.
 
 
 
 
*Çok allellilik: 
 
→Canlılardaki bazı karakterler, ikiden fazla allel gen tarafından kontrol edilir.
 
İnsanlardaki AB0 kan grubu, bu duruma örnek olarak verilebilir.
 
 
AB0 kan grubu, 3 allel gen tarafından kontrol edilir.
 
Bu  genlerden; A ve B genleri birbirine karşı eşbaskın; 0 geni ise çekiniktir.
 
 
 
Bir bireyde aynı karakterle ilgili olarak, aynı anda en fazla 2 allel gen bulunacağından; AB0 kan grubu ile ilgili
    4 farklı kan grubu fenotipi ortaya çıkar.
 
 
 
 
 
Örnek: Heterozigot A kan gruplu bir anne ile heterozigot B kan gruplu bir babanın, 0 kan gruplu bir çocuğunun olma
              ihtimali kaçtır?
 
 
 
 
Örnek: Heterozigot B kan gruplu bir anne ile 0 kan gruplu bir babanın, B kan gruplu bir çocuğunun olma ihtimali kaçtır?
 
 
 
 
 
*Rh kan grubu:
 
→Rh kan grubu; Rh (+) ve Rh (-) genleri tarafından kontrol edilir. Rh (+) geni, Rh (-) genine karşı baskındır.
 
 
Rh (+) geni: baskın (R)
 
Rh (-) geni: çekinik (r)
 
 
 
 
 
Örnek: Heterozigot Rh (+) kan gruplu bir anne ile heterozigot Rh (+) kan gruplu bir babanın, Rh (-) kan gruplu
              bir çocuğunun olma ihtimali kaçtır?
 
 
 
 
Örnek: Heterozigot Rh (+) kan gruplu bir anne ile heterozigot Rh (+) kan gruplu bir babanın, heterozigot Rh (+) 
              kan gruplu bir çocuğunun olma ihtimali kaçtır?
 
 
 
 
 
 
 
 



 
 
 
 
 
 
###########################################################################################
 
 
 





















 www.biyodoc.com     SİTENİN TÜM HAKLARI SAKLIDIR.

Bu websitesi webservis hosting paneli tarafindan olusturulmustur

web stats